Ankieta


Polecamy



A A A

Metodyka szacowania potrzeb przedsiębiorstwa

Sprawna organizacja obsługi konsumentów korzystających z sieci punktów sprzedaży detalicznej wymaga przyjęcia pewnych zasad ustalenia wielkości zatrudnienia w placówkach handlowych oraz w komórkach zarządu przedsiębiorstwa. Przeważnie w organizacjach gospodarczych do określenia potrzeb w komórkach operatywnych stosuje się zasady nawiązujące do normowania pracy, natomiast w komórkach zarządu — różne formy normatywów zatrudnienia. Inny charakter pracy w tych dwóch grupach każdego typu organizacji gospodarczych wymaga oddzielnych rozważań.

Metodyka obliczania potrzeb kadrowych w placówkach handlowych sięga swoją genezą do normowania pracy sprzedawców, przy czym za podstawę przyjmowano wartość utargów lub też liczbę zawartych transakcji. Wprowadzenie w 1958 r. prowizyjnych systemów wynagrodzeń, a zwłaszcza wprowadzenie prowizji brygadowej wytworzyło mechanizm swoistej „autoregulacji" wielkości zatrudnienia w sklepach. W warunkach rynku sprzedawcy (popyt większy od podaży), wpływającego negatywnie na poziom obsługi klienta, powyższy system prowadzi nawet do nadmiernego zmniejszenia stanu zatrudnienia. Zmiany systemu płac dokonane w 1967 r. miały zneutralizować ujemny wpływ poprzednich systemów na poziom obsługi konsumenta. Ten system miał zapewnić także większą stabilizację zawodową personelu sprzedażowego. Wprowadzenie czasowo-prowizyjnego i cza-sowo-premiowego systemu płac wyraźnie zredukowało zainteresowanie sprzedawców wysokością uzyskiwanych utargów. W pierwszym przypadku wynagrodzenie prowizyjne stanowi stosunkowo niewielką część wynagrodzenia podstawowego (do 40%), a w drugim część ruchoma płacy uzależniona jest od wykonania określonych zadań związanych bezpośrednio z poziomem obsługi, np. utrzymanie minimum asortymentowego, czystości itp. Wspomniane zmiany spowodowały wyraźny spadek zainteresowania samych sprzedawców w ewentualnym zmniejszaniu wielkości zespołu, a w przedsiębiorstwach handlowych rejestrowano wyraźnie zainteresowania kierowników sklepów zmniejszeniem zatrudnienia. Od 1966 r. Centralne Organa Gospodarcze podjęły szereg kroków zobowiązujących przedsiębiorstwa handlowe do analizy prawidłowości rozmieszczenia pracowników w poszczególnych komórkach organizacyjnych.

Z jednej strony nacisk załóg sklepowych na zwiększenie zatrudnienia, z drugiej zaś akty normatywne nakazujące wykrywanie oraz wykorzystywanie wszelkich „rezerw tkwiących w zatrudnieniu" spowodowały podjęcie przez przedsiębiorstwa akcji ustalania normatywów zatrudnienia w sklepach. Analiza rozmieszczenia pracowników w sklepach prowadzona była w badanym okresie w oparciu o analizę obrotów oraz powierzchni przypadających na jednego pracownika w sklepach o zbliżonych tere-nowo-branżowych warunkach pracy. Aby bliżej sprecyzować kryteria ustalania normatywów dla sklepów, Zjednoczenie patronujące badanym przedsiębiorstwom opracowało normy średnio progresywne wydajności pracy sklepów poszczególnych branż.

Normy te zostały opracowane na podstawie materiałów uzyskanych z przedsiębiorstw. Z góry ostrzegano przed mechanicznym ich stosowaniem. Zdaniem Zjednoczenia osiągnięcie tych norm docelowych możliwe było dzięki lepszej organizacji pracy, tzn. łączenia działów, pełnego stosowania równoważnych norm pracy oraz właściwego pokrycia wzrostu obrotów efektywniejszą pracą. Realizacja tego zadania nie odbywała się bez konfliktów pomiędzy Komisjami powoływanymi w przedsiębiorstwach a załogami sklepowymi. Kierownicy sklepów często byli przeciwni projektom zmniejszania obsad w swych sklepach, uzasadniając to warunkami techniczno-funkcjonalnymi lokali sklepowych, np. koniecznością donoszenia towarów z piwnicy, wadami lokali (filary skracające pole widzenia w sklepach samoobsługowych), nierytmicznością dostaw towarów oraz związaną z nimi procedurą odbioru towarów itd. Prawdopodobnie inną przyczyną była świadomość zwiększania intensywności pracy bez żadnych dodatkowych bodźców zachęty materialnej. Nie wnikając w genezę sporów oraz prawidłowość ich rozstrzygania należy podkreślić, że ustalanie normatywów zatrudnienia dla poszczególnych sklepów jest przejawem usztywnienia wielkości zasobów tego czynnika wytwórczego. Z charakteru obsługi konsumenta wynika, że liczba pracowników powinna być elastycznie dostosowana do potrzeb.

Jak wykazano poprzednio, przy ustalaniu wielkości zatrudnienia w punktach sprzedaży detalicznej opierano się głównie na średnio progresywnych normach wydajności pracy mierzonej miesięcznymi utargami przypadającymi na jednego pracownika.

Głównym kryterium ustalania zatrudnienia były więc obroty detaliczne. Różnorodność czynników kształtujących wielkość sprzedaży (często niezależnych od przedsiębiorstwa, np. preferencje konsumentów, wielkość i struktura podaży, zmiana cen itd.) oraz specyfika procesu sprzedaży (konieczność wyczekiwania na klientów, tzw. „szczyty" w nurcie nabywców, itd.) decydują o jego nieadekwatności w mierzeniu czy nawet porównywaniu efektów pracy handlu, a zwłaszcza konkretnego przedsiębiorstwa. Trudno również uznać go za obiektywne kryterium równomiernego rozmieszczenia wielkości zatrudnienia w poszczególnych sklepach.