Ankieta


Polecamy
System reklamy Test



A A A

Problem adaptacji społeczno-zawodowej młodych pracowników handlu

Udział młodych pracowników w wieku do 30 lat w handlu systematycznie wzrasta i wynosi obecnie w większości jednostek 50% załóg. Trwa systematyczny dopływ młodych pracowników--absolwentów szkół zawodowych. W latach 1966—1970 przedsiębiorstwa handlowe zatrudniły ogółem przeszło 2000 absolwentów szkół wyższych, 36 000 absolwentów szkół średnich oraz blisko 70 000 absolwentów zasadniczych szkół zawodowych. W tym samym okresie uzupełniło swoje kwalifikacje w różnych typach szkół blisko 18 000 czynnych zawodowo pracowników, w dużej części ludzi młodych.

Plan zapotrzebowania na kadrę wykwalifikowaną na lata 1971—1975 przewidywał zatrudnienie w handlu państwowym 16 850 absolwentów średnich szkół ekonomicznych i 34 634 absolwentów szkół handlowych. Zapotrzebowanie resortu handlu wewnętrznego na absolwentów wyższych szkół ekonomicznych wynosiło 3720. W handlu spółdzielczym potrzeby na wykwalifikowane kadry wynosiły: 3412 absolwentów WSE, 15 778 absolwentów liceów ekonomicznych i 35 776 absolwentów zasadniczych szkół handlowych.

Zatrudnienie absolwentów zasadniczych szkół zawodowych ma tendencję wzrostową w stosunku do ustalonych planów i w zasadzie pokrywa potrzeby, wynikające z planowego przyrostu zatrudnienia.

Wzrost kwalifikacji zawodowych następuje również w wyniku planowego dokształcania pracowników.

Mimo dużego dopływu wykwalifikowanych kadr oraz bieżącego podwyższania kwalifikacji przez znaczną część pracowników — stan kwalifikacji osób zatrudnionych w handlu nie jest jeszcze zadowalający. Bezpośrednią przyczyną tego zjawiska jest duża fluktuacja młodych wykwalifikowanych pracowników, wysoko kształtująca się w okresie pierwszych lat zatrudnienia. Z tych względów wielokierunkowe działanie na rzecz stabilizacji młodych kadr, ich szybkiej adaptacji zawodowej jest w pracy resortu pierwszoplanowym zadaniem. Ukierunkowane działania w tym zakresie rozpoczęto w przedsiębiorstwach handlowych wT 1968 r., tj. od momentu podjęcia wspólnie z Zarządem Głównym ZMS i Zarządem Głównym Związku ZPHiS uchwały Kolegium MHW w sprawie pracy z młodzieżą.

W latach 1971—1973 realizacja uchwały koncentrowała się na następujących działaniach:

— powołanie w przedsiębiorstwach zespołów do spraw adaptacji społeczno-zawodowej i aktywizowanie działalności tych zespołów,

— organizowanie młodzieżowych zespołów pracy, w tym brygad pracy socjalistycznej,

— rozwijanie różnorodnych form współzawodnictwa wśród młodych, a także prowadzenie konkursów wyłaniających wzorowych wychowawców instruktorów,

— rozszerzanie form szkolenia młodocianych pracowników,

— wprowadzanie obowiązku doskonalenia kwalifikacji młodych pracowników, absolwentów szkół zawodowych,

— doskonalenie i rozwijanie wśród młodzieży form pracy ideowo-wychowawczej, realizowanie programów poprawy warunków pracy i wypoczynku młodzieży.

Rezultaty ponad 5-letniej działalności są następujące. W większości przedsiębiorstw powołano zespoły do spraw adaptacji społeczno-zawodowej młodych pracowników. Przyjęty zakres działania i aktywność tych zespołów są różne. Najlepsze efekty osiągają zespoły powołane w dużych jednostkach. Badania ankietowe przeprowadzone na początku 1973 r. wskazały znaczną jeszcze liczbę mało aktywnie działających zespołów, nie prowadzących szerokiej działalności adaptacyjnej. Podstawowym czynnikiem, decydującym o efektach pracy z młodzieżą i o szybkiej adaptacji młodych jest stopień zaangażowania w proces adaptacji kierownictw przedsiębiorstw, bezpośrednich kierowników, służb pracowniczych i organizacji społeczno-politycznych działających w zakładach pracy. Świadczą o tym przykłady różnych wyników w adaptacji młodych, uzyskanych przez jednostki handlowe pracujące w podobnych warunkach.

W zakresie rozwoju współzawodnictwa pracy wzrósł udział młodzieży w ruchu tworzenia brygad pracy socjalistycznej, 40% brygad to brygady młodzieżowe. Rozszerzył się ruch współzawodnictwa pracy, powszechnie organizowane są wśród młodych pracowników konkursy o tytuł najlepszego w zawodzie. Co roku prowadzone są wśród młodych pracowników handlu konkursy wiedzy społeczno-politycznej. W zakresie rozwoju szkolenia i doskonalenia zawodowego młodych konsekwentnie wprowadza się szkolenie młodocianych pracowników w wyodrębnionych zakładach szkoleniowych i zespołach nauki zawodu pod nadzorem wysoko kwalifikowanych instruktorów-nauczycieli zawodu; 70% młodocianych pracowników handlu państwowego pobiera naukę w wyodrębnionych zespołach. Wszyscy absolwenci zasadniczych szkół handlowych w pierwszym roku pracy uczestniczą w doskonaleniu zawodowym w zakresie znajomości branży, w której pracują, oraz w zakresie kultury obsługi. Wzrasta liczba sklepów z młodzieżową obsługą. Blisko V3 absolwentów szkół zasadniczych zatrudnionych w handlu kontynuuje naukę w szkołach średnich.

W zakresie rozszerzania form pracy wychowawczej wśród młodych pracowników organizuje się konkursy wiedzy społeczno--politycznej, obozy wypoczynkowo-szkoleniowe, rajdy turystyczne, a także ulepsza się statutową działalność organizacji młodzieżowych w zakładach pracy. Działalność ideowo-wychowawcza wobec bardzo szczupłej bazy klubów i świetlic, rozproszenia terenowego miejsca pracy oraz dużej rozpiętości godzin pracy jest ciągle jeszcze zbyt mała. Obozy wypoczynkowo-szkoleniowe obejmują rosnącą liczbę uczestników. W latach 1970—1973 na obozach tych przebywało 4 tys. młodych pracowników handlu.

W 1972 r. powołano w przedsiębiorstwach handlowych społecznych instruktorów ochrony pracy młodzieży, przeszło 300 instruktorów przeszkolono centralnie.

Istotne znaczenie dla młodych pracowników handlu ma fakt równopartnerstwa. Młodzi uczestniczą w korzystaniu ze świadczeń socjalnych proporcjonalnie do stanu zatrudnienia. Coraz częściej są również awansowani na wyższe stanowiska. Nowe zasady tworzenia rezerwy kadrowej wskazują na konieczność typowania ludzi młodych, mających odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

Adaptacja społeczno-zawodowa młodych pracowników uwzględniana jest w procesie humanizacji pracy. Planowa praca z młodzieżą wykazała, że działanie na rzecz adaptacji młodych powinno szczególnie intensywnie występować w pierwszym roku pracy zawodowej. W 1973 r. przeprowadzone zostały w 200 przedsiębiorstwach handlowych i wśród 60 społecznych instruktorów ochrony pracy młodych badania ankietowe. Celem ankiety było zbadanie stopnia umiejętności pracy z młodzieżą w pierwszym okresie jej zatrudnienia. Badania wykazały zasadnicze braki płynące ze zbyt formalistycznego traktowania form i metod adaptacji młodych.

Wyniki ankiety były następujące:

— moment pierwszego zetknięcia pracownika z zakładem pracy jest nie doceniany, brak jest troski o wytworzenie odpowiedniego klimatu, przekazanie pełnych wstępnych informacji, przedstawięnie perspektyw zawodowych, otoczenie młodego pracownika zainteresowaniem, opieką, — nie doceniane jest zagadnienie wpływu prawidłowego kształtowania się stosunków międzyludzkich na spójność załogi, wytwarzanie mocnych więzi z zakładem pracy,

— zagadnienie fluktuacji kadr analizowane jest głównie w kategoriach ekonomicznych, ze stale powtarzającą się motywacją przyczyn obiektywnych (małe płace, ciężka praca, niska ranga zawodu), bez prób wnikania w bardziej złożone przyczyny pozaekonomiczne,

— nie doceniany jest jeszcze w niektórych przedsiębiorstwach problem włączania młodzieży do współzarządzania zakładem i szerokiego współdziałania we wszystkich ważnych sprawach.

W 1973 r. na Kolegium Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług wspólnie z Zarządem Głównym Związku Młodzieży Socjalistycznej i Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Handlu i Spółdzielczości dokonana została głęboka analiza dotychczasowej pracy z młodymi w kontekście uchwał VII Plenum KC PZPR.

Kolegium podjęło decyzję o powołaniu przy Ministerstwie Handlu Wewnętrznego i Usług Zespołu doradczego do spraw młodzieży, składającego się z przedstawicieli aktywu młodzieżowego jednostek resortu. Pierwsze posiedzenie Zespołu poświęcone było przedyskutowaniu nowych zasad pracy z młodymi. Wnioski, uwagi i postulaty członków Zespołu uwzględnione zostały przy opracowaniu nowej uchwały. Nowa uchwała Kolegium MHWiU w sprawie podniesienia efektywności pracy z młodzieżą zatrudnioną w resorcie handlu wewnętrznego i usług kładzie szczególny akcent na kształtowanie u młodych pracowników zaangażowanych, aktywnych postaw, rozszerzenie form współudziału młodzieży w zarządzaniu przedsiębiorstwem, odpowiedzialność kierownictw jednostek za prawidłowy przebieg adaptacji, szczególnie w pierwszym okresie zatrudnienia, rozwój pracy ideowo-wychowawczej. Bardzo silnie jest również w uchwale podkreślona ranga organizacji młodzieżowych działających na terenie przedsiębiorstw. Zgodnie z postanowieniami końcowymi uchwały jednostki resortu dokonują oceny efektów pracy z młodzieżą w czwartym kwartale każdego roku, na szczeblu centralnym ocena jest przeprowadzana w pierwszym kwartale każdego roku.