Ankieta



A A A

Proporcje i kierunki wzrostu zatrudnienia

Tendencje przemian w zatrudnieniu w handlu detalicznym związane są ściśle z tendencjami i zmianami w proporcjach zatrudnienia w gospodarce narodowej. Zmiany te będą przebiegały w sposób następujący (%):

1950 1970 1990
Sektor I 57 43 23
Sektor II 23 31 38
Sektor III 20 26 39


W sektorze I (rolnictwo, leśnictwo, przemysł wydobywczy) wyraźnie zmniejsza się udział zatrudnienia na rzecz sektora II (przemysł przetwórczy i budownictwo) i sektora III (usługi i handel), przy czym wzrost zatrudnienia w sektorze III jest do 1990 r. najpoważniejszy i dotyczy wszystkich regionów kraju.

Przedstawiony układ zatrudnienia w regionach cechuje wyraźne zróżnicowanie wzrostu dostosowane do funkcji, jakie region spełnia lub będzie spełniał w gospodarce kraju. Stanowi to długofalową linię kształtowania polityki usługowej z uwzględnieniem czynnika ludzkiego oraz pozostałych czynników wytwórczych handlu.

Przejdźmy do przewidywanych tendencji w strukturze zatrudnienia według podziału na handel miejski i handel wiejski. Z szacunków i ustaleń wynika, że wartość sprzedaży średnio na jednego mieszkańca ogółem dla kraju wzrośnie 3-krotnie, natomiast dla terenów wiejskich aż 5-krotnie. Odpowiednio powierzchnia sprzedażowa na 1000 mieszkańców ogółem dla Polski wzrośnie przeszło 2-krotnie, a na terenach wiejskich 3-krotnie. Zależności te potwierdzają ogólną tendencję przemian w czynnikach wytwórczych handlu zmierzającą do rozwoju i rozmieszczenia sieci detalicznej i zatrudnienia tak, aby z jednej strony były one dostosowane do przewidywanych zmian demograficznych, a z drugiej, aby wyrównywały różnice w poziomie usług handlowych świadczonych ludności miast i wsi. W jednym z wariantów zatrudnienia w podziale na miasto i wieś przyjęto następujące proporcje: za wskaźnik obciążenia jednego pracownika sklepowego w skali kraju przyjęto 60 mieszkańców, przy czym dla miast — 54 osoby, a dla terenów wiejskich — 75. Jest to w porównaniu z 1972 r. znaczne przesunięcie w proporcjach, przypomnijmy, że liczba mieszkańców przypadających na jednego zatrudnionego w handlu detalicznym (w sklepach) wynosiła ogółem 110 (w miastach 73, a na wsi 261).

Przy takim wskaźniku obciążenia liczba zatrudnionych w handlu detalicznym (sklepach) będzie wynosiła w 1990 r. w miastach — 457,4 tys. osób, a na wsi — 169,3 tys. osób, co stanowi w stosunku do 1972 r. wzrost wynoszący 188,6% dla miast i 284,0% dla wsi. Charakterystyczne, że wzrost liczby zatrudnionych w handlu detalicznym we wszystkich wariantach rozważanych w „Prognozie handlu uspołecznionego" zakłada równoczesny znaczny wzrost wydajności pracy w granicach 60—68%. Realizacja wskazanych proporcji zależy od tempa przemian w obrotach, a także od szeroko rozumianych usprawnień organizacyjnych i technicznych. Praktyka lat 1972—1975 wskazuje, że przyjęte założenia będą zapewne wielokrotnie korygowane w rezultacie szybkiego tempa wzrostu siły nabywczej oraz związanej z tym zjawiskiem wielkiej dynamiki obrotów. Należy sądzić, że odpowiednio do relatywnych przemian w obrotach rynkowych oraz możliwości podnoszenia wydajności pracy wzrastać będzie również zatrudnienie w handlu. Jest to tym bardziej uzasadnione, że równolegle z przemianami w strukturze konsumpcji towarów pojawia się wyraźna potrzeba podnoszenia na wyższy poziom jakości usług handlowych, zróżnicowanych w czasie i przestrzeni, dostosowanych do preferencji oddzielnych grup i indywidualnych nabywców. Wielkie znaczenie będzie miała elastyczność zatrudnienia w handlu oraz stosowanie rozwiązań technicznych odciążających pracowników.