Ankieta


Polecamy
System reklamy Test



A A A

Szczebel przedsiębiorstw handlowych

Na etapie dysponowania kadrami pracowniczymi w przedsiębiorstwie handlowym inne będą możliwości wykorzystania rachunku ekonomicznego w procesie tworzenia usługi handlowej (zbyt, hurt) niż w procesie realizacji usług handlowych (detal).

Przy założeniu, że sprawność funkcjonowania hurtu zależy głównie od jego gospodarki magazynowej, technologia pracy zbliżona jest do technologii produkcji dóbr materialnych. Cechuje ją bowiem pełna zastępowalność czynnika ludzkiego czynnikiem technicznym. Brak bezpośrednich kontaktów z konsumentem pozwala na pełną mechanizację, a nawet automatyzację procesów pracy w magazynach handlowych. Wyniki rachunku ekonomicznego tej substytucyjności uznać można za jedyną barierę wdrażania postępu technicznego. Niekiedy mechanizacja nie powoduje widocznego zmniejszenia stanu zatrudnienia, ale poprzez zwiększenie „przepustowości" magazynów zwiększa produktywność pracy żywej. Trudne do uchwycenia, ale niewątpliwie najistotniejsze są korzyści społeczne mechanizacji wyrażające się w eliminowaniu prac niebezpiecznych lub wymagających nadmiernego wysiłku fizycznego. Nieco szerszym zagadnieniem jest rozwój procesów np. paletyzacji lub konteneryzacji wewnątrzmagazynowej. Inicjatorska rola hurtu w tym zakresie także w pełni powinna być oparta na rachunku efektywności takich przedsięwzięć w dłuższych okresach.

Trudniejsze jest oparcie na rachunku ekonomicznym gospodarki kadrami w przedsiębiorstwie detalicznym. Jeśli chodzi o wybór wariantu pracochłonnego lub kapitałochłonnego organizacji obsługi konsumenta, mówić można raczej o komplementarności niż substytucyjności czynnika technicznego w stosunku do czynnika ludzkiego. W tym kontekście wydajność obsługi osiągana przez personel zatrudniony bezpośrednio w procesie świadczenia usług handlowych nabywcom zależy od:

— wyposażenia pracowników placówki handlowej w pomocniczy sprzęt techniczny,

— predyspozycji psychospołecznych oraz kwalifikacji zawodowych pracowników,

— zastosowanej organizacji obsługi nurtu nabywców.

Szerzej rozumiana wydajność pracy sprzedawców zależy od wielu innych zmiennych sytuacyjnych, niezależnych od placówek handlowych, a nawet przedsiębiorstwa (sprawność zaopatrzenia punktów sprzedaży, gustów i wymagań nabywców itd.).

Mówiąc o możliwości optymalizacji wykorzystania zasobów ludzkich w poszczególnych placówkach handlowych, należy wyeliminować ekonomizację postępowania w zakresie kształtowania predyspozycji psychospołecznych oraz kwalifikacji zawodowych sprzedawców. Chociaż wymienione elementy wiążą się z przedmiotowym charakterem czynnika ludzkiego, przyczyny frustracji oraz zjawiska „agresywności" sprzedawców w stosunku do nabywców każą traktować płace i świadczenia socjalne jako element nakładów „korzystnych społecznie", a nie „kosztów osobowych". Wysokość tych nakładów powinna być między innymi nakierowana na stworzenie takich postaw i motywacji sprzedawców, przy których nastąpi pełna integracja sprzedawcy z nabywcą (pozioma) i z przedsiębiorstwem (pionowa). Nawet więc w polityce dynamizowania postaw zawodowych pracowników handlu nakłady na płace powinny być rozpatrywane także przez pryzmat kosztów społecznych ponoszonych z tytułu niewłaściwej pracy często nie najwyżej kwalifikowanego personelu sprzedażowego.

Wyposażenie pracowników placówek handlowych w pomocniczy sprzęt techniczny pozwala lepiej wykorzystać czas pracy sprzedawców. W warunkach sprowadzenia do minimum czasu na czynności manipulacyjno-techniczne związane z realizacją transakcji (ważenie, inkaso itd.) sprzedawca może większą uwagę zwrócić na sam poziom obsługi (informacja, doradztwo) lub zwiększyć potoko-wość obsługi w branżach artykułów powszechnie znanych nabywcom. Dlatego też w zakresie wyposażenia placówek w pomocniczy sprzęt techniczny rachunek opłacalności powinien być weryfikowany społecznymi aspektami wyrażającymi się zwiększeniem usługowego charakteru pracy żywej przez odciążenie pracowników od dokonywania czynności techniczno-manipulacyj-nych. Istotne jest także uwzględnienie poprawy warunków bhp oraz zmniejszenie fizycznej uciążliwości pracy sprzedawców.

Jedną z podstawowych determinant wydajności obsługi nabywców w placówkach handlowych jest czynnik organizacyjny. Sprawna organizacja pracy stwarza możliwość substytucji wielkości zatrudnienia mierzonego potencjałem czasu pracy. Dostosowanie liczby personelu do zmiennego w swej intensywności nurtu nabywców jest przejawem wdrożenia rachunku ekonomicznego w sferę efektywnego wykorzystania nominalnego czasu pracy załogi punktu sprzedaży detalicznej.

Mówiąc o optymalizacji gospodarki kadrami pracowniczymi w przedsiębiorstwach handlu detalicznego nie sposób pominąć pracowników administracji. Wydaje się, że regulacja wielkości i jakości zatrudnienia w zarządzie przedsiębiorstw musi być powiązana bezpośrednio z warunkiem zapewnienia placówkom handlowym sprawnej obsługi. W miarę przechodzenia do sytuacji rynku nabywcy zarząd przedsiębiorstwa oprócz funkcji obsługi placówek operatywnych zaczyna pełnić funkcję inicjatora polityki handlowej przedsiębiorstwa. Ta funkcja decydować będzie w ramach strategii marketingu dynamicznego o efektywności ekono-miczno-społecznej funkcjonowania przedsiębiorstwa handlowego. W jakim zakresie może więc być prowadzony rachunek ekonomiczny zatrudnienia w zarządzie przedsiębiorstwa? W realizacji substytucyjności czynników wytwórczych zastępowanie siły żywej możliwe jest przez:

— mechanizację prac manipulacyjno-technicznych i obliczeniowych,

— usprawnienie pracy jednopodmiotowej przez podnoszenie kwalifikacji i lepsze wykorzystanie nominalnego czasu pracy,

— zmniejszenie sprawozdawczości przesyłanej na zewnątrz.

Ze względu na rozległość problematyki mechanizacji pracy biurowej możliwe jest jedynie zasygnalizowanie istoty efektywności takiego przedsięwzięcia. Należy poszukiwać jej nie w stopniu zastąpienia pracy żywej, ale zwiększenia zakresu informacji niezbędnych do podejmowania decyzji. Zarząd przedsiębiorstwa mający średnią czy też pełną mechanizację prac obliczeniowo-analitycznych stwarza warunki podejmowania prawidłowych decyzji ekonomicznych przez kierownictwo przedsiębiorstwa.

W relacji współzależności zasobu czynnika ludzkiego w placówkach handlowych oraz w zarządzie przedsiębiorstwa rolę rachunku ekonomicznego spełniać może prawidłowo funkcjonujący mechanizm autoregulacji wielkości i struktury zatrudnienia w przedsiębiorstwie handlowym.

Wymogi elastycznego reagowania na zmiany zachodzące na rynku dóbr konsumpcyjnych stwarzają potrzebę zwiększenia samodzielności przedsiębiorstw handlowych w podejmowaniu decyzji o zmianach w relacjach zatrudnienia (zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu, czasowe przesuwanie pracowników zarządu do działalności operatywnej, stosowanie przerywanego czasu pracy itd.), samodzielności w ramach odpowiednich zasad sterowania przedsiębiorstwami w gospodarce planowej.

Podział siły roboczej na zasadzie „odpłatności" przedsiębiorstw handlowych stanowić może podstawowy warunek optymalizacji zatrudnienia w handlu, opartej na różnych formach i zakresach rachunku ekonomicznego prowadzonego na wszystkich szczeblach gospodarki narodowej. Rachunek taki nie może być tylko formą porównania konkretnych nakładów i efektów w określonym czasie, ale powinien być rozumiany jako metoda spojrzenia na łańcuch współzależności związanych z poniesieniem określonego nakładu pracy ludzkiej w handlu i jego skutkami dla funkcjonowania całej gospodarki oraz organizmu społecznego.